Để giải quyết tình trạng tạm cư do thiếu quỹ đất, nhà bố trí tái định cư cho các hộ dân buộc phải di dời chỗ ở, phục vụ cho các dự án, TP.HCM đã từng có chủ trương giao cho các quận huyện chủ động mua nền đất, căn hộ bố trí tái định cư. Và trên thực tế, chủ trương này đã giúp giảm đáng kể tình trạng tạm cư tại thành phố. Tuy nhiên, từ năm 2020 đến nay, với việc triển khai nhiều dự án cấp bách, tình trạng tạm cư lại tái xuất hiện. TP.HCM cần có chính sách cụ thể, phù hợp hơn với thực tiễn đồng thời đáp ứng quy phạm ban hành văn bản pháp luật. Đó chính là nền tảng cho dự thảo nghị quyết đang được đưa ra lấy ý kiến phản biện xã hội, trước khi được trình lên HĐND thành phố trong năm 2023.
Mục tiêu của dự thảo nghị quyết chi phí thuê nhà ở tạm cư cho hộ gia đình, cá nhân tại TP. HCM trong thời gian chờ bố trí tái định cư, chính là để tạo ra một khung pháp lý đồng bộ, tránh tình trạng so bì, khi mỗi địa phương áp dụng cách tính khác nhau trong hỗ trợ tạm cư. Mặt khác, đây cũng được kỳ vọng là chìa khóa cho vấn đề đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng phục vụ cho hàng loạt dự án trọng điểm sẽ triển khai trong năm 2023, cũng như cho các dự án cải tạo chung cư cũ tại thành phố, khi có sự đồng thuận từ người dân,
Dự thảo chia 21 quận huyện và thành phố Thủ Đức thuộc TP.HCM thành 4 khu vực và mỗi một khu vực sẽ có mức hỗ trợ khác nhau. Tuy nhiên, tất cả đều dựa vào 1 khung cơ sở đó là số nhân khẩu trong một hộ gia đình.
Mức hỗ trợ này theo Sở Tài Chính là đã được đưa ra sau quá trình khảo sát ở thời điểm phục hồi hậu Covid và đã được đưa ra lấy ý kiến UBND 21 quận huyện và thành phố Thủ Đức. Có 8 địa phương trả lời đồng thuận với mức chi phí hỗ trợ này. Tuy nhiên, các đại biểu tham dự hội nghị phản biện xã hội cho dự thảo nghị quyết do MTTQ Việt Nam TP.HCM tổ chức lại cho rằng, mức chi phí này còn thấp so với thực tế.
Bà Thi Thị Tuyết Nhung, nguyên trưởng Ban Văn hóa Xã hội, HĐND TP. HCM cho rằng mức như vậy là còn thấp đối với các quận nội thành “Thật ra giờ nói đi thuê nhà ở Tân Bình có đắt bằng ở quận 1 không, nhưng xin thưa là có nhiều khu vực ở Tân Bình đắt hơn ở quận 1”. Còn ông Nguyễn Thanh Bình, Ban Tư vấn Dân chủ - Pháp luật, MTTQ Việt Nam quận Tân Bình nhấn mạnh căn cứ để xác định mức giá này chưa có sức thuyết phục, dự thảo cần xem xét nâng lên cho phù hợp với bối cảnh hiện nay. Đồng thuận với việc cần xem lại mức hỗ trợ nhưng ông Lê Văn Thành, nguyên trưởng phòng Nghiên cứu Văn hóa – Xã hội, Viện Nghiên cứu Phát triển thành phố lưu ý “Thực tiễn vừa qua cho thấy là rất nhiều dự án không phải là 6 tháng đâu mà có thể cả năm hoặc vài năm nữa. Như vậy chúng ta có thể dự tính gì cho những nguồn kinh phí, những khả năng bù vào đây hay không”.
Dự thảo nghị quyết được kỳ vọng góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm và cải tạo chung cư cũ của TP.HCM
Dự thảo nghị quyết được kỳ vọng góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm và cải tạo chung cư cũ của TP.HCM
Mặt khác, theo quy định trong dự thảo, căn cứ để xác định đối tượng thuộc phạm vi thụ hưởng chính sách là có đăng ký hộ khẩu hay tạm trú tại nhà bị di dời giải tỏa, đây cũng chính là điểm chưa sát với thực tiễn. Ông Châu Văn Hai, Ban tư vấn Dân chủ - Pháp luật, MTTQ Việt Nam quận 11 cho rằng: căn cứ vào nhân khẩu theo hộ khẩu để áp dụng mức hỗ trợ là chưa chính xác. Còn theo bà Thi Thị Tuyết Nhung, có nhiều trường hợp trên thực tế, do căn nhà thuộc diện di dời, giải tỏa để phục vụ dự án, nhưng thời gian thực hiện dự án kéo dài nên người dân có muốn cũng không thể đăng ký hộ khẩu hay tạm trú tại địa chỉ này. Ngoài ra, theo ông Trần Minh Thơ, nguyên trưởng phòng Bồi thường hỗ trợ tái định cư, Sở Tài nguyên Môi trường TP. HCM, dự thảo đã bỏ sót 1 đối tượng thuộc diện hỗ trợ trong khi quy định hiện hành đã có “người ta có đủ điều kiện tái định cư mặc dù không đủ điều kiện thu hồi đất ở thí dụ đất nông nghiệp, đất nhà không phép nhưng mà giải tỏa thì cũng được giải quyết. Cái này là chính sách rồi, tuy nhiên quy định về hỗ trợ tạm cư của mình thì chưa đưa đối tượng này vào”.
Bà Hoàng Thị Lợi, Ban Tư vấn Dân chủ pháp luật quận 1, TP. HCM lưu ý Ban soạn thảo “Luật Đất đai 2023 sẽ có hiệu lực vào năm 2024, và khi luật có hiệu lực sẽ có nghị định chính phủ hướng dẫn thi hành luật này trong đó có vấn đề bồi thường tái định cư cư. Đề nghị HĐND nên dự liệu cái này, đừng để nghị quyết ra vài tháng rồi lại phải bàn thảo, xin ý kiến phản biện chỉnh lại”.
Tiếp thu ý kiến phản biện, ông Nguyễn Hữu Thảo, phó giám đốc Sở Tài chính TP. HCM cho biết “mặc dù đã có 8 quận huyện có ý kiến đồng ý nhưng sau cuộc họp này, thể hiện tinh thần cầu thị, sở tài chính sẽ tổ chức cuộc họp và mời đại điện 21 quận huyện và TP Thủ Đức góp ý nội dung này và các nội dung được góp ý khác”./.
Bài và ảnh: Bích Thủy/kenhcongdong.com
