Từ 22h tối 2/3, 5 tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư gồm: Mai Sơn - QL45, QL45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu, Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây chính thức thu phí với mức thấp hơn các tuyến cao tốc do nhà đầu tư đầu tư trước đó.
Cán bộ kỹ thuật trực hiện trường
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, quá trình vận hành có phát sinh một số tình huống kỹ thuật và đã được các đơn vị liên quan phối hợp xử lý kịp thời, không ảnh hưởng đến việc lưu thông của người dân. Việc tinh chỉnh hệ thống sẽ được thực hiện trong vòng 1 tháng.
Việc thu phí trên tuyến cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây diễn ra ổn định, một số trục trặc nhỏ được khắc phục kịp thời. (Trong ảnh: Trung tâm điều hành cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây).
Ghi nhận trên đoạn tuyến cao tốc qua tỉnh Thanh Hóa, tại 7 nút giao (nơi đặt 7 trạm thu phí) từ 22h ngày 2/3 đến hết ngày 3/3, phương tiện lưu thông qua các trạm bình thường, chưa ghi nhận sự cố liên quan đến hệ thống vận hành hay ùn tắc.
Anh Đặng Văn Thắng, chuyên viên Văn phòng Quản lý đường bộ I.1 được giao trực tiếp hướng dẫn và hỗ trợ kỹ thuật tại nút giao Đông Xuân (tuyến cao tốc Mai Sơn - QL45) cho biết, hệ thống nhận diện và thu phí tự động hoạt động ổn định.
Thời điểm bắt đầu chính thức thu phí, anh Văn Minh Thiên, ca trưởng thuộc đơn vị VETC chốt trực trạm thu phí tại nút giao Đông Xuân cho biết, ê kíp vận hành trạm gồm 5 người. Nếu có sự cố về hệ thống vận hành, luôn có cán bộ túc trực xử lý ngay.
Tại Nghệ An, trên đoạn cao tốc Nghi Sơn - Diễn Châu, các đơn vị đã vận hành thử nghiệm trước thời điểm thu phí, các cán bộ kỹ thuật đều có mặt trực tại các nút giao.
Xử lý nhanh lỗi kỹ thuật
Liên quan đến công tác hỗ trợ và vận hành thu phí ở các nút giao từ Thanh Hóa đến Nghệ An, ông Đặng Đình Quang, Trưởng Văn phòng Quản lý đường bộ I.4 cho biết: Toàn bộ dữ liệu được nhận diện qua camera giám sát tự động truyền về trung tâm ITS, sau đó truyền đến trung tâm điều hành của Cục Đường bộ Việt Nam.
Tốc độ phương tiện, tải trọng xe hoặc các sự cố xảy ra đều được hệ thống thông minh ghi nhận đầy đủ, thông tin sự cố được chuyển đến đơn vị khai thác bảo trì cao tốc xử lý. Thông tin vi phạm giao thông sẽ chuyển đến lực lượng CSGT xử lý.
Ông Phạm Văn Đua, Phó giám đốc Ban điều hành dự án đoạn Nghi Sơn - Diễn Châu, thuộc Ban QLDA Đường sắt cho biết, đến nay công tác thu phí diễn ra theo đúng kế hoạch.
Tuy nhiên, do là buổi đầu tiên kết nối liên thông giữa các trạm thu phí của các dự án khác nhau nên vẫn có tình trạng hệ thống không đọc được xe ở đầu vào, dẫn đến barie ở điểm ra không mở tự động được.
"Có hai lý do chính. Thứ nhất là xe vào nút trước thời điểm 22h thì chưa tính phí. Trường hợp này nhân viên sẽ mở barie và ghi nhận hình ảnh để hậu kiểm.
Thứ hai là trường hợp bị lỗi do mất kết nối với một số nút giao đầu vào của dự án khác, ngay trong đêm anh em đã xử lý. Những phát sinh này đều đã được tính đến nên công tác khắc phục rất nhanh, không ảnh hưởng đến các phương tiện lưu thông trên tuyến", ông Đua nói và cho biết, tại điểm vào nút giao, trước mắt sẽ hạn chế tốc độ tối đa khi vào trạm là 40km/h và tối thiểu 20km/h.
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Khu quản lý đường bộ 7 cho biết, việc thu phí tại 2 tuyến cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết và Phan Thiết - Vĩnh Hảo hoạt động tương đối ổn định. Một số trục trặc nhỏ đã được khắc phục ngay.
Tại các vị trí lối ra đều có bố trí nhân viên túc trực để hỗ trợ tài xế khi có sự cố về thiết bị hoặc phương tiện hết tiền trong tài khoản.
Minh bạch nguồn thu
Theo mô hình tổ chức, các Khu Quản lý đường bộ khu vực sẽ trực tiếp quản lý các tuyến cao tốc theo địa bàn, mở tài khoản tiếp nhận nguồn thu từ nhà thầu vận hành thu phí, sau đó các Khu Quản lý đường bộ sẽ chuyển tiền về Kho bạc Nhà nước trong vòng 24 giờ.
Toàn bộ dữ liệu thu phí sẽ được truyền về Trung tâm điều hành thu phí cao tốc đặt tại Cục Đường bộ Việt Nam nhằm phục vụ công tác kiểm tra, giám sát, đảm bảo minh bạch nguồn thu.
Cục Đường bộ Việt Nam khuyến cáo các chủ phương tiện chủ động dán thẻ đầu cuối, duy trì đủ số dư trong tài khoản thanh toán khi lưu thông qua các tuyến cao tốc. Tuyệt đối tuân thủ hệ thống báo hiệu đường bộ, hướng dẫn của lực lượng chức năng tại khu vực trạm thu phí.
Tài xế hài lòng
Ghi nhận của PV tại trạm thu phí nút giao Quỳnh Vinh (nút giao đầu tiên của tỉnh Nghệ An), hoạt động thu phí và lưu thông của các phương tiện diễn ra bình thường, không có sự cố phát sinh.
Xe qua trạm thu phí Đông Xuân, phường Đông Sơn (Thanh Hóa) trên tuyến cao tốc Mai Sơn - QL45 sáng 3/3.
Anh Nguyễn Văn Thắng (lái xe đầu kéo trú tại phường Hoàng Mai, Nghệ An) cho biết: "Cao tốc vẫn là tuyến đường ngắn nhất và an toàn nhất để về Đô Lương. Mức thu phí cho chặng này là 113.000 đồng/lượt cũng không tốn hơn nhiều so với chi phí tiền dầu, thời gian khi di chuyển vòng theo QL1 và QL7".
Tương tự, anh Nguyễn Thành Trung (lái xe hợp đồng du lịch 7 chỗ, quê Ninh Bình) chia sẻ: "Mức thu 900 đồng/km với xe con trên các tuyến cao tốc Nhà nước đầu tư là hợp lý, thấp hơn mức thu ở cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, Pháp Vân - Cầu Giẽ… Mất phí, tôi vẫn chọn đi cao tốc vì an toàn".
Trong khi đó, anh Nguyễn Ngọc Hải (SN 2000, điều khiển xe tải BKS 50E - 398.84) là lái xe đầu tiên trả phí khi đi từ QL48B vào nút giao Quỳnh Mỹ cho biết: "Tôi mong muốn là chất lượng đường khi đã thu phí phải tốt hơn, luôn thông thoáng, đảm bảo an toàn".
Với chiều dài 100km, tuyến Vĩnh Hảo - Phan Thiết có mức phí cao nhất đối với xe nhóm 1 là 90.555 đồng/lượt và xe nhóm 5 là 362.225 đồng/lượt. Với tuyến Phan Thiết - Dầu Giây dài 99km, mức phí cao nhất với xe nhóm 1 là 128.700 đồng/lượt, xe nhóm 5 là 518.800 đồng/lượt. So với các tuyến BOT đang khai thác, mức phí trên hai tuyến do Nhà nước đầu tư vẫn thấp hơn, bình quân từ 900-1.300 đồng/PCU/km.
Đại diện một doanh nghiệp logistics đánh giá, việc thu phí là cần thiết để bảo đảm nguồn lực duy tu, vận hành, đồng thời kỳ vọng hệ thống ETC ổn định, không xảy ra ùn ứ cục bộ trong những ngày đầu.
Đại diện nhà xe Khanh Phong - đơn vị chuyên vận chuyển khách tuyến Nha Trang - TP.HCM đánh giá, mức thu phí như trên là chấp nhận được vì thời gian vẫn ngắn hơn đi quốc lộ khoảng 2 - 3 tiếng.
Lường trước các tình huống phát sinh
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, 5 tuyến cao tốc Bắc - Nam do Nhà nước đầu tư (với 22 trạm thu phí) được kết nối với 3 tuyến BOT là Diễn Châu - Bãi Vọt, Nha Trang - Cam Lâm và Cam Lâm - Vĩnh Hảo.
Như vậy, việc thu phí phía Nam sẽ kéo dài từ Nha Trang đến TP.HCM và phía Bắc là Hà Tĩnh đến Ninh Bình.
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, tuy chưa có số liệu thống kê chính thức, tuy nhiên qua hệ thống giám sát thu phí cho thấy lưu lượng xe trên các tuyến cao tốc có giảm so với các ngày trước đó. Nguyên nhân do một số xe tải lớn, xe container do biết cao tốc có thu phí đã lựa chọn các tuyến đường không phải trả phí để lưu thông.
Từ 22h ngày 2/3 - 8h30 ngày 3/3, hệ thống thu phí không dừng trên toàn tuyến đã được vận hành đồng bộ, cơ bản bảo đảm ổn định, thông suốt, đã thực hiện được hơn 10.000 giao dịch.
Tuy nhiên trong ngày đầu, nhiều lái xe chưa biết phải trả phí nên có tình trạng không có tiền trong tài khoản giao thông vẫn đi vào cao tốc. Những trường hợp này được các nhân viên kỹ thuật của nhà cung cấp dịch vụ thu phí hỗ trợ xử lý.
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, công tác chỉ đạo, xây dựng các kịch bản xử lý các tình huống phát sinh đã được chuẩn bị từ sớm. Cục đã thành lập Ban chỉ đạo thu phí xây dựng kế hoạch, triển khai các nhiệm vụ phục vụ đảm bảo công tác vận hành và xử lý kịp thời các tình huống phát sinh.
Các nhà cung cấp dịch vụ thu phí và Liên danh ETC-VETC-VDTC-EPAY cũng được yêu cầu lập kế hoạch và bố trí cán bộ đảm bảo trực 24/7 nhằm kịp thời hướng dẫn phương tiện, xử lý các sự cố kỹ thuật.
Nhân sự tại các Khu Quản lý đường bộ, các Ban QLDA được huy động hỗ trợ lái xe, không để vướng mắc quá lâu khi lưu thông qua trạm.
Đại diện Công ty TNHH Thu phí tự động VETC cho biết đã huy động lực lượng, kết nối kênh truyền, kiểm thử hệ thống, đào tạo lực lượng, tăng cường nhân sự đến triển khai các điểm dịch vụ phủ rộng tại các điểm trạm, tối ưu trải nghiệm khách hàng ngay từ ngày đầu thu phí.
Thu phí trong 7 năm
5 dự án cao tốc thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam được thu phí trong thời gian 7 năm. Cục Đường bộ Việt Nam được giao tổ chức thu phí. Hết thời hạn này, cơ quan quản lý sẽ tính toán phương án khai thác, quản lý hạ tầng phù hợp.
Theo quy định, có 2 mức thu phí cho 5 nhóm xe: Mức 1: Đơn giá cho các nhóm xe theo thứ tự 1.300 đồng/km, 1.950 đồng/km, 2.600 đồng/km, 3.250 đồng/km, 5.200 đồng/km.
Mức 2: Đơn giá cho các nhóm xe theo thứ tự 900 đồng/km, 1.350 đồng/km, 1.800 đồng/km, 2.250 đồng/km, 3.600 đồng/km.
Theo đó, các đoạn tuyến cao tốc: Mai Sơn - QL45, QL45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu, Vĩnh Hảo - Phan Thiết có 4 làn xe nhưng chưa có làn dừng xe khẩn cấp liên tục có mức phí 900 đồng/km.
Cao tốc Mai Sơn - QL45 có chiều dài tính phí thực tế hơn 61km, mức phí cao nhất với xe nhóm 1 (xe dưới 12 chỗ, xe tải có tải trọng dưới 2 tấn, các loại xe buýt chở khách công cộng) là 54.909 đồng; mức phí cao nhất với xe nhóm 5 (xe tải có tải trọng từ 18 tấn trở lên, xe chở container 40 feet trở lên) là 219.636 đồng.
Cao tốc QL45 - Nghi Sơn có chiều dài tính phí hơn 45km, sẽ có mức phí cao nhất với xe nhóm 1 là 40.516 đồng, xe nhóm 5 là 162.065 đồng.
Cao tốc Nghi Sơn - Diễn Châu chiều dài tính phí hơn 50km, sẽ có mức phí cao nhất với xe nhóm 1 là 45.405 đồng, xe nhóm 5 là 181.620 đồng.
Cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết có chiều dài tính phí hơn 100km, sẽ có mức phí cao nhất với xe nhóm 1 là 90.555 đồng, xe nhóm 5 là 362.225 đồng.
Còn cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây là đường cao tốc có 4 làn xe đầy đủ (4 làn xe chạy và 2 làn dừng khẩn cấp liên tục) nên mức phí là 1.300 đồng/km. Với chiều dài tính phí 99km, cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây sẽ có mức phí cao nhất với xe nhóm 1 là 128.700 đồng, xe nhóm 5 là 518.800 đồng.
Căn cứ số quãng đường các phương tiện lưu thông thực tế trên cao tốc, chủ phương tiện sẽ bị trừ số tiền tương ứng.
Nguồn: Trần Duy - Văn Thanh/baoxaydung.vn
